Մեկ ազգի պահողն էլ լեզուն ա ու հավատը. Խաչատուր Աբովյան (1809-1848)

…Ում հետ էլ որ խոսում էի, էն էին թանխա տալիս, թե մեր ազգը ուսումնասեր չի´, կարդալը նրա համար գին չունի, բայց ես տեսնում էի, որ էս մեր կարդալ չսիրող ազգը Ռոպենսոնի պատմությունը, Պղնձե քաղաքի պատմությունը հիմար գիրքը ձեռնեձեռ էր ման ածում:
Շատ անգամ տեսնում էի, որ մեյդանում, փողոցում մեկ քոռ աշըղի էնպե´ս են հայիլ-մայիլ մնացել ու կանգնել, անկաջ դնում, փող բաշխում նրան, որ բերնըների ջուրը գնում էր: Ասածները թուրքերեն էր, շատը մեկ բառ էլա չէր հասկանում, ամա լսողի, տեսնողի հոգին գնում էր դրախտը, ետ գալիս:

Մեկ բարեկենդանի, աշակերտներս որ բաց թողի, սկսեցի ինչ որ երեխայությունիցս լսած կամ տեսած բան գիտեի, տակ ու գլուխ արի: Վերջը իմ ջիվան Աղասին միտս ընկավ, նրա հետ հարիր քաջ հայ տղերք էլ իրանց գլուխը բարձրացրին, ու ամենն էլ ուզում էր, որ իր ոտը գնամ:
Մյուսները մեծ-մեծ մարդիկ էին, շատն էլ դեռ հլա սաղ-սալամաթ, փառք Աստուծո, Աղասին՝ աղքատ ու մեռած, նրա սո´ւրբ գերեզմանին ղուրբան: Ասեցի՝ կեղծավորություն չանեմ, նրան ընտրեցի:
Սիրտս եկել էր բերնիս հասել: Տեսնում էի, որ էլ հայի գիրք ձեռն առնող, էլ հայի լեզուն խոսող քիչ ա գտնվում: Մեկ ազգի պահողն էլ լեզուն ա ու հավատը, թե սրանք էլ կորցնենք, վա´յն էկել ա մեր օրին:

(«Վերք Հայաստանի», հառաջաբան)
Կարլ Յալանուզյանի ֆեյսբուքյան էջից

Մեկնաբանություններ